بزرگترین نیروگاه های خورشیدی جهان
بزرگترین نیروگاههای خورشیدی جهان: غولهای انرژی پاک در سراسر کره زمین
مقدمه
با شتاب گرفتن گذار جهانی به سمت انرژیهای تجدیدپذیر، نیروگاههای خورشیدی در مقیاس عظیم به یکی از نمادهای این تحول تبدیل شدهاند. این پروژههای عظیم که اغلب در بیابانها و مناطق کمتراکم ساخته میشوند، نهتنها میلیونها خانه را با برق پاک تأمین میکنند، بلکه نقش کلیدی در کاهش انتشار گازهای گلخانهای و ایجاد اشتغال دارند. در این مقاله، به معرفی بزرگترین نیروگاههای خورشیدی جهان، فناوریهای بهکاررفته در آنها، پروژههای در حال ساخت و آینده این صنعت خواهیم پرداخت.
بزرگترین نیروگاههای خورشیدی جهان (رتبهبندی بر اساس ظرفیت نصبشده)
رتبهبندی این نیروگاهها همواره در حال تغییر است؛ زیرا پروژههای جدیدی به بهرهبرداری میرسند و برخی نیروگاهها نیز فازهای جدیدی را به مجموعه خود اضافه میکنند. جدول زیر بزرگترین نیروگاههای خورشیدی فعال جهان را تا سال ۲۰۲۶ نشان میدهد:
| رتبه | نام نیروگاه | کشور | ظرفیت نصبشده (گیگاوات) | فناوری | سال بهرهبرداری کامل |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | Talatan Solar Park | چین | ~۲۱ | فتوولتائیک | در حال توسعه (۲۰۲۶) |
| ۲ | Midong Solar Park | چین | ۳.۵ | فتوولتائیک | ۲۰۲۴ |
| ۳ | Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park | امارات متحده عربی | ۳.۸۶ | فتوولتائیک و حرارتی | ۲۰۲۵ (تاکنون) |
| ۴ | Bhadla Solar Park | هند | ۲.۲۴۵ | فتوولتائیک | ۲۰۲۰ |
| ۵ | Huanghe (Gonghe / Hainan) Solar Park | چین | ۲.۲ | فتوولتائیک | ۲۰۲۰ |
| ۶ | Al Dhafra Solar PV | امارات متحده عربی | ۲ | فتوولتائیک دوطرفه | ۲۰۲۳ |
| ۷ | Khavda Renewable Energy Park | هند | ۲ (۲۰ گیگاوات برنامهریزیشده) | فتوولتائیک و بادی | در حال ساخت |
| ۸ | Pavagada Solar Park | هند | ۲.۰۵ | فتوولتائیک | ۲۰۱۹ |
| ۹ | Benban Solar Park | مصر | ۱.۶۵ | فتوولتائیک | ۲۰۱۹ |
| ۱۰ | Noor Abu Dhabi | امارات متحده عربی | ۱.۲ | فتوولتائیک | ۲۰۱۹ |
معرفی تفصیلی بزرگترین نیروگاهها
۱. پارک خورشیدی تالاتان (Talatan Solar Park) - چین
این مجموعه عظیم که در استان چینگهای چین واقع شده، با ظرفیت نصبشده حدود ۲۱ گیگاوات (۲۱,۰۰۰ مگاوات)، بزرگترین نیروگاه خورشیدی جهان است. مساحت آن حدود ۴۲۰ کیلومتر مربع است و بیش از ۷ میلیون پنل خورشیدی در آن نصب شده است. این پارک در ارتفاع ۳,۰۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و میانگین تولید سالانه آن بیش از ۱۸,۰۰۰ گیگاواتساعت برآورد میشود. جالبترین نکته درباره این نیروگاه، اثرات زیستمحیطی مثبت آن است؛ پنلها با کاهش سرعت باد و تبخیر آب، باعث احیای پوشش گیاهی در منطقه و بازگشت گونههای جانوری مانند گرگها و خرگوشها شدهاند.
۲. پارک خورشیدی میدونگ (Midong Solar Park) - چین
این نیروگاه که در نزدیکی شهر اورومچی در منطقه خودمختار سینکیانگ چین واقع شده، در ژوئن ۲۰۲۴ با ظرفیت ۳.۵ گیگاوات به شبکه برق متصل شد و در آن زمان بزرگترین نیروگاه خورشیدی تکسایت جهان بود. این مجموعه دارای بیش از ۵.۲۶ میلیون پنل خورشیدی است و پیشبینی میشود سالانه ۶.۰۹ میلیارد کیلوواتساعت برق تولید کند. زیرساختهای این پروژه شامل نصب ۱.۲۳ میلیون پایه نگهدارنده، پنج ایستگاه تقویتکننده ۲۲۰ کیلوولتی و بیش از ۲۰۸ کیلومتر خط انتقال است.
۳. پارک خورشیدی محمد بن راشد آل مکتوم - دبی، امارات متحده عربی
این پارک عظیم که به عنوان بزرگترین پروژه انرژی تجدیدپذیر تکسایت در جهان شناخته میشود، تا سال ۲۰۲۵ به ظرفیت ۳.۸۶ گیگاوات رسیده است. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت آن به بیش از ۷.۲۶ گیگاوات افزایش یابد. فاز چهارم این پروژه با نام نور انرژی ۱ (Noor Energy 1) به ظرفیت ۹۵۰ مگاوات، بزرگترین نیروگاه حرارتی خورشیدی متمرکز (CSP) تکسایت جهان است و شامل برج مرکزی ۲۶۲ متری و سیستم ذخیرهسازی نمک مذاب میباشد. این فاز ترکیبی از ۶۰۰ مگاوات CSP سهموی، ۱۰۰ مگاوات CSP برجی و ۲۵۰ مگاوات فتوولتائیک است.
۴. پارک خورشیدی بهادلا (Bhadla Solar Park) - هند
این نیروگاه در بیابان تار در منطقه راجستان هند واقع شده و مساحتی حدود ۱۴,۰۰۰ هکتار (بیش از ۵۶ کیلومتر مربع) را پوشش میدهد. ظرفیت نصبشده آن ۲.۲۴۵ گیگاوات است و دارای تقریباً ۱۰ میلیون پنل خورشیدی میباشد که سالانه حدود ۷۳۲,۸۷۴ مگاواتساعت برق تولید میکنند. بهادلا به دلیل واقع شدن در منطقهای با دمای بسیار بالا (تا ۵۰ درجه سانتیگراد) و تابش قوی خورشید، یکی از کارآمدترین مکانها برای تولید انرژی خورشیدی در جهان محسوب میشود.
۵. پارک خورشیدی آل ظفره (Al Dhafra Solar PV) - امارات متحده عربی
این نیروگاه در ۳۵ کیلومتری شهر ابوظبی واقع شده و با ظرفیت ۲ گیگاوات، بزرگترین نیروگاه خورشیدی تکسایت جهان است. آل ظفره از فناوری پنلهای دوطرفه (bifacial) استفاده میکند که نور خورشید را از هر دو طرف جذب میکنند و راندمان را به حداکثر میرسانند. این پروژه که در سال ۲۰۲۳ به بهرهبرداری کامل رسید، برق پاک مورد نیاز بیش از ۲۰۰,۰۰۰ خانه را تأمین میکند و سالانه از انتشار بیش از ۲.۴ میلیون تن دیاکسید کربن جلوگیری مینماید.
۶. پارک خورشیدی پاواگادا (Pavagada Solar Park) - هند
این نیروگاه در ایالت کارناتاکای هند واقع شده و ظرفیت نصبشده آن ۲.۰۵ گیگاوات است. مساحت آن حدود ۱۳,۰۰۰ هکتار میباشد و در ۴۰ بلوک ۵۰ مگاواتی تقسیم شده است. ویژگی منحصربهفرد این پروژه، مدل زمینی آن است: زمینها به صورت اجارهای از کشاورزان محلی به مدت ۲۵ تا ۳۰ سال گرفته شده و به آنها اجاره سالانه پرداخت میشود که منبع درآمد پایداری برای آنها ایجاد کرده است.
۷. پارک خورشیدی نور ابوظبی (Noor Abu Dhabi) - امارات متحده عربی
این نیروگاه با ظرفیت ۱.۲ گیگاوات در سال ۲۰۱۹ به بهرهبرداری رسید و در زمان خود یکی از بزرگترین نیروگاههای خورشیدی جهان بود. نور ابوظبی در زمینی به مساحت ۸ کیلومتر مربع احداث شده و دارای بیش از ۳.۳ میلیون پنل خورشیدی است که سالانه حدود ۲,۰۰۰ گیگاواتساعت برق تولید میکنند.
۸. پارک خورشیدی بنبان (Benban Solar Park) - مصر
این مجموعه عظیم در ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهر اسوان در مصر واقع شده و یکی از بزرگترین نیروگاههای خورشیدی آفریقا و جهان است. ظرفیت نصبشده بنبان حدود ۱.۶۵ گیگاوات است و از دهها نیروگاه مستقل تشکیل شده که تولید سالانه حدود ۳.۸ تراواتساعت برق را ممکن میسازد. این پروژه بخشی از استراتژی مصر برای دستیابی به ۴۲٪ انرژی تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰ است.
نیروگاههای بزرگ در قارههای دیگر
آمریکا:
نیروگاه Solar Star در کالیفرنیا با ظرفیت ۵۷۹ مگاوات و نیروگاه Topaz با ۵۸۶ مگاوات، از بزرگترین نیروگاههای خورشیدی ایالات متحده هستند. Solar Star دارای ۱.۷ میلیون پنل خورشیدی است که بر روی ریلهای متحرک نصب شدهاند تا حرکت خورشید را دنبال کرده و حداکثر انرژی را جذب کنند.
اروپا:
نیروگاه فرانسیسکو پیزارو (Francisco Pizarro) در اسپانیا با ظرفیت ۵۹۰ مگاوات، بزرگترین نیروگاه فتوولتائیک اروپا است. این نیروگاه متعلق به شرکت ایبردرولا (Iberdrola) بوده و با بیش از ۳۰۰ میلیون یورو سرمایهگذاری ساخته شده است. این پروژه انرژی پاک مورد نیاز ۳۳۴,۰۰۰ خانه را تأمین میکند.
آمریکای لاتین:
- در مکزیک، نیروگاه وییانوا (Villanueva) با ظرفیت ۸۲۸ مگاوات، بزرگترین نیروگاه خورشیدی در قاره آمریکا است.
- در برزیل، مجموعه Assú Sol با ظرفیت ۸۳۰ مگاوات، بزرگترین پروژه خورشیدی گروه انژی (ENGIE) در جهان محسوب میشود.
- در آرژانتین، نیروگاه کوچاری (Cauchari) با ظرفیت بیش از ۳۰۰ مگاوات، بلندترین نیروگاه خورشیدی جهان (در ارتفاع ۴,۲۰۰ متری) است.
آفریقا:
مراکش با مجموعه خورشیدی نور ورزازات (Noor Ouarzazate) به ظرفیت ۵۸۰ مگاوات، یکی از بزرگترین نیروگاههای حرارتی خورشیدی جهان را در اختیار دارد.
فناوریهای برجسته در نیروگاههای عظیم
۱. پنلهای دوطرفه (Bifacial Panels): این فناوری در نیروگاه آل ظفره استفاده شده و باعث میشود نور خورشید از هر دو طرف پنل جذب شود و راندمان کلی افزایش یابد.
۲. نیروگاههای ترکیبی CSP و فتوولتائیک: پارک محمد بن راشد آل مکتوم در دبی، نمونهای برجسته از این رویکرد است. ترکیب انرژی حرارتی متمرکز (با قابلیت ذخیرهسازی تا ۱۵ ساعت) و فتوولتائیک، تولید برق پایدار در شب و روزهای ابری را ممکن میسازد.
۳. نیروگاههای شناور خورشیدی (Floating Solar): چین با احداث بزرگترین نیروگاه شناور خورشیدی جهان با ظرفیت ۱ گیگاوات در استان شاندونگ، گام مهمی در استفاده از سطح آب برای تولید انرژی برداشته است.
۴. ردیابهای خورشیدی (Solar Trackers): بسیاری از نیروگاههای بزرگ مانند Midong و Solar Star از سیستمهای ردیاب استفاده میکنند که پنلها را در طول روز به سمت خورشید میچرخانند و راندمان را تا ۳۰٪ افزایش میدهند.
پروژههای در حال ساخت و آیندهنگاری
بزرگترین پروژه در دست ساخت جهان، پارک انرژی تجدیدپذیر خاودا (Khavda) در هند است. این پروژه عظیم که در ایالت گجرات در حال احداث است، با هدف دستیابی به ظرفیت ۳۰ گیگاوات (۲۰ گیگاوات خورشیدی و ۱۰ گیگاوات بادی) برنامهریزی شده و پس از اتمام، میتواند برق مورد نیاز حدود ۱۸ میلیون خانه را تأمین کند.
پروژه بزرگ دیگر، خزنا سولار PV (Khazna Solar PV) در امارات متحده عربی است. این پروژه با ظرفیت ۱.۵ گیگاوات و همراه با سیستم ذخیرهسازی باتری، قرار است در سال ۲۰۲۸ به بهرهبرداری برسد.
پیشبینی میشود ظرفیت نصبشده نیروگاههای خورشیدی در سطح جهان تا سال ۲۰۳۰ بیش از دو برابر شود. چین با بیش از ۵,۶۰۰ نیروگاه خورشیدی بزرگ و ظرفیت نصبشده ۴۴۶ گیگاوات، همچنان بزرگترین بازار خورشیدی جهان باقی خواهد ماند.
نتیجهگیری
نیروگاههای خورشیدی عظیم در سراسر جهان، نقش محوری در گذار به سمت انرژی پاک و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی ایفا میکنند. این غولهای انرژی پاک نهتنها تأمینکننده بخش قابل توجهی از برق مصرفی کشورهای خود هستند، بلکه با کاهش انتشار کربن، بهبود امنیت انرژی و ایجاد اشتغال، تأثیرات مثبتی بر اقتصاد و محیط زیست دارند. با کاهش مستمر هزینهها و پیشرفت فناوری، میتوان انتظار داشت در سالهای آینده شاهد پروژههای حتی عظیمتر و نوآورانهتری در این حوزه باشیم.